Ρωσικά κεφάλαια στην ΕΕ και γεωοικονομική πολιτική

--- 🌿🌿🌿 Η πρόσφατη ανακοίνωση περί άσκησης αγωγής εκ μέρους της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά του Euroclear, με επίκληση της παρανόμου χρήσης των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναδεικνύει ένα μείζον διεθνοδικαιϊκό και θεσμικό ζήτημα. Καθίσταται σαφές ότι η ΕΕ εξετάζει –κατ’ ουσίαν υπό γερμανική πρωτοβουλία– την ενεργοποίηση του άρθρου 122 ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει δυνατότητα λήψεως μέτρων έκτακτης ανάγκης, με σκοπό την υπέρβαση τυχόν κρατικών αντιρρήσεων ή ασκήσεως veto επί της προτεινόμενης δήμευσης των περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που τηρούνται στο Βέλγιο. 🌿🌿🌿 Η επιλογή αυτή, εφόσον υλοποιηθεί, θα συνιστά θεσμικά επικίνδυνο προηγούμενο, αφενός διότι περιορίζει εμπράκτως τον πυρήνα του δικαιώματος veto των κρατών-μελών, αφετέρου διότι διαβρώνει την έννομη ασφάλεια της ΕΕ στον τομέα της προστασίας περιουσιακών δικαιωμάτων τρίτων κρατών. Για την Ελλάδα, η υπονόμευση της ομοφωνίας και της αποτελεσματικής άσκησης του εθνικού veto λαμβάνει ιδιαιτέρως κρίσιμη διάσταση, ιδίως υπό το πρίσμα των σύνθετων ελληνοτουρκικών σχέσεων και της αποδεδειγμένης γερμανικής επιρροής επί της Τουρκίας. 🌿🌿🌿 Παράλληλα, η πιθανότητα ισχυρής ρωσικής αντίδρασης δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η Ρωσία ενδέχεται να θεωρήσει τις εξελίξεις ως στοχευμένη πράξη οικονομικού πολέμου, ιδίως λαμβανομένης υπόψη της εμφανώς ανταγωνιστικής στάσης της Γερμανίας έναντί της, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, με διαφοροποιημένη γεωπολιτική στόχευση, φαίνεται να τηρούν στάση λιγότερο εχθρική προς τη Μόσχα στο συγκεκριμένο πεδίο. 🌿🌿🌿 Εντός αυτού του περιβάλλοντος, η ανάδειξη ενός Έλληνα τεχνοκράτη στη θέση του Προέδρου του Eurogroup εγείρει εύλογους προβληματισμούς. Η συγκυρία, το περιεχόμενο των υπό εξέταση αποφάσεων και η άρνηση άλλων υποψηφίων κρατών-μελών να αναλάβουν το συγκεκριμένο αξίωμα, ενισχύουν την εκτίμηση ότι η επιλογή αυτή εξυπηρετεί την ανάληψη πολιτικά «επιβαρυμένων» αποστολών χωρίς ισχυρή πολιτική διαπραγματευτική παράδοση. Σημειωτέον ότι ο Βέλγος υποψήφιος είχε διατυπώσει ρητή αντίθεση στη δήμευση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, γεγονός που πιθανώς επηρέασε την τελική σύνθεση της ηγεσίας του Eurogroup. 🌿🌿🌿 Τέλος, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η αντίφαση ότι η φτωχότερη χώρα της ΕΕ, η Βουλγαρία, κατέχει τη θέση της Διευθύντριας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ενώ η δεύτερη φτωχότερη με το μεγαλύτερο δημόσιο χρέος, δηλαδή η Ελλάδα, αναλαμβάνει πλέον την προεδρία του Eurogroup. Το θεσμικό αυτό παράδοξο αποκαλύπτει μια νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική εντός της ΕΕ και των διεθνών χρηματοοικονομικών θεσμών, η οποία χρήζει προσεκτικής ανάλυσης ως προς τις συνέπειες στην εθνική κυριαρχία, τη δημοσιονομική αυτονομία και τα δικαιώματα των κρατών-μελών στο ευρωπαϊκό θεσμικό οικοδόμημα. 🌿🌿🌿 Σχολιάζει ο καθηγητής δρ Παναγόπουλος Αλέξιος Ακαδημαϊκός τριών Ξένων Ακαδημιών τών Επιστημών τάξης ν/πολιτικών επιστημών και συγγραφέας 🌿🌿🌿 ---