Η Συστημική Ενόχληση του Καποδίστρια

--- 🌿🌺🇬🇷 Η συστημική ενόχληση του Καποδίστρια: μια θεσμική καταγγελία με αφορμή την ταινία Σμαραγδή 🇬🇷🌿🌺 Η συζήτηση που αναπτύχθηκε γύρω από την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή για τον Ιωάννη Καποδίστρια αποκαλύπτει, για ακόμη μία φορά, μια βαθύτερη και διαχρονική παθογένεια του ελληνικού πολιτικού και θεσμικού συστήματος: την αδυναμία του να συνυπάρξει με πρότυπα πολιτικής ακεραιότητας, ανιδιοτέλειας και κρατικής συγκρότησης. 🇬🇷🌿🌺 Οι αισθητικές ενστάσεις, οι κατηγορίες περί «αγιογραφίας» ή αφηγηματικής αδυναμίας δεν είναι παρά το πρόσχημα. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η ταινία. Είναι το πρόσωπο και το πολιτικό παράδειγμα που αυτή ανασύρει. Ο Ιωάννης Καποδίστριας παραμένει, σχεδόν δύο αιώνες μετά τη δολοφονία του, μια ανοιχτή πληγή για το ελληνικό σύστημα εξουσίας. 🇬🇷🌿🌺 Η θεσμική άρνηση χρηματοδότησης του έργου από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, η υπαναχώρηση κρατικών και τραπεζικών χορηγών από ήδη συμφωνημένες δεσμεύσεις, καθώς και η άρνηση υλοποίησης εγκεκριμένης κρατικής επιδότησης ύψους 1.300.000 ευρώ από το Υπουργείο Ανάπτυξης, δεν μπορούν να εκληφθούν ως τυχαία γεγονότα ή απλές διοικητικές αστοχίες. Συνιστούν συστηματική θεσμική επιλογή. 🌿🌺🇬🇷 Μια επιλογή φίμωσης, αποσιώπησης και καθυστέρησης ενός έργου που αναδεικνύει έναν κυβερνήτη ο οποίος συγκρότησε κράτος χωρίς πελατειακές εξαρτήσεις, χωρίς οικογενειακά δίκτυα, χωρίς προσωπικό πλουτισμό. Έναν κυβερνήτη που συγκρούστηκε μετωπικά με τον κοτζαμπασισμό, τα τοπικά συμφέροντα, τις ξένες προστάτιδες δυνάμεις και την επιβολή κληρονομικής μοναρχίας. 🌺🌿🇬🇷 Η μετέπειτα μεταστροφή της στάσης ορισμένων κυβερνητικών παραγόντων —με δηλώσεις «λάθους», παρουσίες σε πρεμιέρες και επικοινωνιακές κινήσεις— δεν αναιρεί την αρχική θεσμική ευθύνη. Αντιθέτως, την καθιστά πιο επιβαρυντική. Πρόκειται για την κλασική πρακτική ενός συστήματος που υποχωρεί μόνο όταν εκτίθεται δημόσια, όχι όταν λογοδοτεί. 🌺🌿🇬🇷 Η επίκληση γεωπολιτικών προσχημάτων, όπως ο χαρακτηρισμός του έργου ως «φιλορωσικού», αγγίζει τα όρια της θεσμικής προσβολής της ιστορικής νοημοσύνης. Ο Καποδίστριας δεν υπήρξε εκπρόσωπος ξένων συμφερόντων. Υπήρξε διεθνής πολιτικός που έθεσε τη διεθνή του εμπειρία στην υπηρεσία ενός υπό συγκρότηση κράτους, επιδιώκοντας την εθνική κυριαρχία και τη θεσμική αυτονομία της Ελλάδας. 🌿🌺🇬🇷 Ακριβώς γι’ αυτό δολοφονήθηκε. Δεν ήταν αρεστός του Συστήματος και των Ξενων συμφερόντων. 🌿🌺🇬🇷 Το πολιτικό του έργο —ίδρυση τακτικού στρατού, δημόσιας διοίκησης, εκπαιδευτικού συστήματος, νομισματικής πολιτικής, στατιστικής υπηρεσίας, δημόσιας υγείας— συντελέστηκε μέσα σε μόλις τρία χρόνια. Και συντελέστηκε χωρίς προσωπικό όφελος. Θάφτηκε με τα ρούχα της δολοφονίας του, έχοντας εκποιήσει τα ελάχιστα υπάρχοντά του για να εξασφαλιστούν τρόφιμα για χήρες και ορφανά της Επανάστασης. 🌿🌺🇬🇷 Το παράδειγμα αυτό δεν ενοχλεί επειδή ανήκει στο παρελθόν. Ενοχλεί επειδή συγκρίνεται ευθέως με το παρόν. 🌿🌺🇬🇷 Ο ίδιος ο Καποδίστριας μιλούσε για λίγες οικογένειες που δυναστεύουν τον τόπο. Σχεδόν διακόσια χρόνια μετά, η διαπίστωση αυτή δεν έχει διαψευστεί θεσμικά. Αντιθέτως, έχει εμπεδωθεί μέσα από τη διαρκή σύμφυση πολιτικής εξουσίας, οικονομικών συμφερόντων και επικοινωνιακής διαχείρισης. 🌿🌺🇬🇷 Η ταινία, επομένως, δεν αντιμετωπίστηκε ως πολιτιστικό έργο, αλλά ως πολιτικό συμβάν. Και το πολιτικό σύστημα αντέδρασε όπως πάντοτε αντιδρά όταν απειλείται η αυτοεικόνα του: με καθυστέρηση, σιωπή, υπαναχωρήσεις και εκ των υστέρων οικειοποίηση. 🌿🌺🇬🇷 Η παρακολούθηση της ταινίας δεν αποτελεί πράξη καλλιτεχνικής επιδοκιμασίας. Αποτελεί πράξη θεσμικής μνήμης και πολιτικής διαμαρτυρίας. Είναι μια σιωπηρή καταγγελία απέναντι σε ένα σύστημα που εξακολουθεί να φοβάται την Ιστορία όταν αυτή λειτουργεί ως καθρέφτης. 🌿🌺🇬🇷 Δεν πρόκειται για μια ταινία. Πρόκειται για μια υπενθύμιση του τι θα μπορούσε να είναι το κράτος — και δεν είναι, καθώς ποιού ήθους και ποιοί θα πρέπει νανε οι πολιτικοί μας. Γράφει ο καθηγητής δρ Παναγόπουλος Αλέξιος Ακαδημαϊκός τριών Ξένων Ακαδημιών τών Επιστημών τάξης ν/πολιτικών επιστημών και συγγραφέας 🌺🌿🇬🇷