ΤΟ «ΟΧΙ» ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ «ΝΑΙ»: όταν η λαϊκή εντολή έγινε πολιτική υπαναχώρηση.

 

ΤΟ «ΟΧΙ» ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ «ΝΑΙ»: όταν η λαϊκή εντολή έγινε πολιτική υπαναχώρηση.

Γράφει ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Παναγόπουλος Π. Αλέξιος (DDDr., Dr. Habil.).

Το καλοκαίρι του 2015 καταγράφηκε ως μία από τις πιο κρίσιμες πολιτικές στιγμές της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Δεν ήταν απλώς μια εκλογική ή κυβερνητική εναλλαγή· ήταν η στιγμή που ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού πίστεψε ότι μπορούσε να ανακτήσει την εθνική και πολιτική του αξιοπρέπεια.

Το δημοψήφισμα με τον Αλέξη Τσίπρα, της 5ης Ιουλίου αποτέλεσε ιστορική έκφραση λαϊκής βούλησης. Το 61,3% του ελληνικού λαού είπε ένα ηχηρό «Όχι» σε πολιτικές λιτότητας, οικονομικών εκβιασμών και εξωτερικών πιέσεων. Ήταν μια ψήφος με εθνικό, κοινωνικό και πολιτικό βάρος. Όμως, μέσα σε λίγες ημέρες, η λαϊκή αυτή εντολή μετατράπηκε σε πολιτική αναδίπλωση, με την υπογραφή ενός νέου μνημονίου, γεγονός που για πολλούς αποτέλεσε βαθιά θεσμική και ηθική ρήξη.

Η πορεία που ακολούθησε δεν περιορίστηκε μόνο στην οικονομική πολιτική. Η Prespa Agreement άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο εθνικής αντιπαράθεσης, καθώς για πολλούς Έλληνες άγγιξε ζητήματα ιστορικής μνήμης, πολιτιστικής συνέχειας και εθνικής ταυτότητας. Εκεί όπου η διπλωματία μίλησε για λύση, ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας είδε παραχώρηση.

Παράλληλα, η σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο συγκεντρωτικό και ψηφιακά επιτηρούμενο κράτος δημιούργησε εύλογες ανησυχίες για τα όρια μεταξύ εκσυγχρονισμού και ελέγχου. Και μαζί με αυτά, η συζήτηση για την αποδυνάμωση των παραδοσιακών δεσμών κράτους, κοινωνίας και Εκκλησίας ενίσχυσε την αίσθηση ότι η εθνική και πολιτισμική φυσιογνωμία της χώρας επαναπροσδιορίζεται χωρίς ευρεία κοινωνική συναίνεση.

Ο πατριωτισμός, όμως, δεν είναι σύνθημα ούτε πολιτική ετικέτα. Είναι συνέπεια λόγων και πράξεων. Είναι η ευθύνη απέναντι στον λαό, στην ιστορία και στην εθνική συνείδηση. Και όταν η λαϊκή βούληση μετατρέπεται σε αντίθετη πολιτική πράξη, τότε δεν δοκιμάζεται μόνο η πολιτική αξιοπιστία· δοκιμάζεται η ίδια η δημοκρατική εμπιστοσύνη.

Το 2015 δεν λύγισε μόνο μια διαπραγμάτευση. Για πολλούς Έλληνες, λύγισε η πίστη ότι ο λόγος της πολιτικής μπορεί να παραμείνει πιστός στην εντολή του λαού. Και αυτό είναι ίσως το βαρύτερο πολιτικό τραύμα της εποχής μας.